Vegetarische curry

Hoewel ik een doodgewone, Hollandse meid ben, ben ik toch geen liefhebber van onze traditionele AGV’tjes. Geef mij maar iets met veel pit. Met een sneeuwwit bergje rijst ernaast om de smaakpapillen tot bedaren te brengen. Want zodra de capsaïcine (de werkzame stof die de meeste pepers hun pittige smaak geeft) je mond heeft bereikt, gebeurt er van alles tussen je legertje tanden en kiezen; van warmtesensaties tot tintelingen toe. Lekker!

Mensen die niet van pittig  houden, ga je nooit over de streep trekken. In feite is dat ook helemaal niet erg, want tenslotte moeten de boerenkoolvelden ook weer leeg zijn alvorens de lente begint en dient de Hema zijn rookworsten te blijven verkopen. Zo blijft er voor elck wat wils.

Favoriet bij mij is de Indonesische en de Indiase keuken. In een grijs verleden heb ik een meerdaagse workshop Surinaams-Hindoestaans koken gevolgd. Was destijds ook een heel fijn plan! Roti, kousenband, bruine bonen met rijst, pindasoep … allemaal met flink veel madame Jeanette. Een hete dame, die Jeanette, dus houdt een beetje afstand als je geen vuurballen achter je aan wilt hebben.

Vandaag wil ik echter iets milds-pittigs eten. Kan dat ook? Ja, dat kan. Vrij simpel zelfs, door kokos aan je gerecht toe te voegen. Mijn gerecht van vandaag heeft geen naam. Ik noem het zelf vegetarische curry. Met een groentemengsel dat beslist niet specifiek Indiaas te noemen is en ook de kruidenmelange is lichtelijk vernederlandst.
Oké, toegegeven, ik scharrelde maar wat. Had geen gember in huis en geen verse pepers. Dan krijg je van die pruttelpotjes die verrukkelijk smaken, maar waarvan je achteraf nooit weet hoe je ze gemaakt hebt.

Ingrediënten:
½ tl korianderzaad
½ tl garam masala
½ tl kurkuma
2 kardemompeulen
½ tl komijnzaad
¼ à 1 tl chilipoeder, naargelang je eigen "vuur"-behoefte
3 tomaten, ontveld, in stukjes gesneden
2 uien, fijngesnipperd
1 teentje knoflook, fijngeplet
1 paprika, ontveld, in kleine blokjes
3 wortelen, in kleine blokjes
handje boontjes, in stukjes gesneden
250 gr champignons, schoongewreven en in plakjes
½ prei, in ringen
100 ml kokosmelk of ¼ blok creamed coconut
1 scheutje olijfolie
scheutje kippenbouillon
peper/zout

Bereidingswijze:
Rooster in een koekenpan het koriander- en komijnzaad. Haal de pan van het vuur zodra de kruiden knisperen.
Haal de zaadjes uit de kardemompeul en vijzel nu alle kruiden tot een fijn mengsel.
Voeg alle overige kruiden en specerijen toe.

Verwarm een beetje olijfolie in een pan op een matig vuur.
Fruit hierin eerst de uien en op het laatst de knoflook.
Bak de kruiden nu voorzichtig heel even mee, zodat ze hun aroma afgeven.
Voeg de tomaten toe en laat een vijftal minuten meestoven.
Doe nu alle groenten erbij met de kokos en de kippenbouillon.
Laat dit 15 à 20 minuten pruttelen.
Roer af en toe goed om en controleer of het niet te droog wordt, anders een
scheutje water toevoegen.
Proef en kruid naar smaak met peper en zout.

Serveer de curry met gestoomde witte rijst en iets frissigs erbij, zoals komkommersalade.

Nasi Goreng

Eén of twee keer per jaar, word ik plotseling overvallen door een enorme trek in nasi goreng. Je weet wel: opgebakken rijst met groenten en vlees. Eventueel aangevuld met kroepoek, wat atjar, sambal, een gebakken eitje en een koel glas bier.

Of het komt door de flinter pseudo-koloniale
opvoeding van wijlen mijn lieve pap (lees hier wat ik er eerder over schreef) of dat het een basale behoefte is aan flink wat pittigheid, nu de opdringende winterkou zich laat gelden, ik weet het niet. Feit blijft dat, wanneer ik iets in mijn kop heb, het niet in mijn staart zit. Of zoiets.

Reeds tijdens het koken van de rijst, komen de dilemma’s. Wel of geen vlees blijft een moeilijk item in huize Eetplezier. Werden er vroeger nog vrolijk dikke schouderkarbonades in brokken gesneden, om deze vervolgens 24 uur te laten marineren in een ketjap-kruidenmengsel, nu wordt er al zuinigjes gekeken bij het voorstel er in ieder geval twee dunne speklapjes in te mogen verwerken. Goed, goed, ik zal er echt een minimale hoeveelheid in doen. En ja, ja, ik vergeet echt de selderij niet. Vreemde gewoonte, die selderij in onze nasi …..

Ingrediënten:
zonnebloemolie
1 à 2 rode pepers, in ragfijne reepjes
2 uien, gesneden
2 tenen knoflook, fijngehakt
1 grote prei, in ringen
halve witte kool, in dunne reepjes
2 wortelen, in kleine blokjes
bos selderij, fijngehakt
neutrale ketjap
sambal (er zijn voor wie het nooit heet genoeg is)
gemberpoeder
korianderpoeder
zout

Bereidingswijze:
Begin met het koken van de rijst eerder op de dag. Hoe kouder de rijst, hoe beter deze later op te bakken is. En met rijst bedoel ik vanzelfsprekend niet die idiote snelkookvarianten, maar gewone, traditionele witte rijst. Zelf gebruik ik bijna altijd basmati. Fijne, geurige rijst. Wat het vlees betreft: doe wat je hart je ingeeft. Speklapjes, schouderkarbonades, varkenslapjes, het kan allemaal, als je er maar bescheiden blokjes van snijdt en vooral niet vergeet dit een halve dag in een marinade te zetten van olie, ketjap, knoflook, bruine suiker, gemberpoeder, sambal, citroensap, zout. Als je vlees gebruikt, schep dit dan uit de marinade en bak het zacht aan in een ruime wok. Olie toevoegen zal niet nodig zijn. Als het bruin en gaar is, haal het dan uit de pan.

Kies je voor een vegetarische versie, dan begin je met een fikse eetlepel olie in de wok te verhitten.
Fruit de uien en pepers lichtbruin.
Voeg nu de knoflook, gember- en korianderpoeder toe. Pas op: zachtjes bakken, anders verbrandt alles.
Nu mag het vuur hoger en voeg je de wortelen en witte kool toe. Bak alles, telkens omscheppend, zo’n 6 à 8 minuten.
Daarna de prei toevoegen.
Als alle groenten beetgaar zijn, een flinke scheut ketjap toevoegen, eventueel aangevuld met nog wat sambal.
(Heb je vlees gebakken, dan kun je dit nu toevoegen).
Schep voor schep komt er nu de koude rijst bij. Blijf omscheppen. De bedoeling is dat de rijst echt bakt.
Voeg zoveel ketjap toe als je zelf lekker vindt.
Als laatste de selderij erdoor mengen en nogmaals stevig blijven omscheppen.
Proef nu. Voeg eventueel zou toe.

Bak supersnel een eitje. Ruk de zak kroepoek open. Vul de glazen met koel bier of water en ga snel aan tafel. Selamat makan!

Lauwwarme rijstsalade met tonijn

 

Was dat genieten of was dat genieten vandaag?
Dat dacht ik ook .....

Ingrediënten:
kopje gaargekookte rijst
blikje tonijn in olie, uitgelekt
klein blikje mais, uitgelekt
2 ons snijbonen in ruitjes en kort gekookt
10 radijsjes in stukjes
rode paprika in stukjes
5 bosuitjes fijngesnipperd

Dressing:
flinke lepel mosterd
sap halve citroen
extra vergine olijfolie, zoveel je wilt
scheutje gembersiroop of honing
peper/zout

Bereidingswijze:
Husselen, husselen, husselen.

Tip: meng dergelijke salades als de rijst nog een beetje warm is, zo vermengen de smaken zich goed. Eet lauw. Nooit uit de koelkast!



De rijsttafel van mijn vader

Weet je nog, pap, dat je altijd zo graag praatte en zo veel moest lachen? Ik vermoed nu dat je daarmee de wereld een beetje mooier wilde kleuren. Want laten we eerlijk zijn: het Echte Leven had best vaak verrassingen voor ons in petto, waar je met de beste wil van de wereld de lol niet van in kon zien Hoe dan ook, jij lachte en smeerde verzachtende woorden op de zere plekken. En gelukkig bleef je voorkeur voor geruststellende overvloed niet beperkt tot woorden alleen. Want ook voedsel kon er nooit genoeg kon zijn. Eten was troost. Aangezien jij zelf opgeleid was tot kok/banketbakker, was er altijd meer dan voldoende te smikkelen. Zelfs mijn vroegste kinderjaren, de tijd dat de voddenboer nog door de straten liep en kauwgomballen en Koetjesrepen een delicatesse waren, herinner ik me vooral door een kaleidoscoop aan smakelijke hoogtepunten. Fraai gedecoreerde huzarensalades, huisgemaakte vleeskroketjes, gestoofde paling, boterig mokkagebak, noem maar op. Luilekkerland in het kwadraat.

En weet je nog, pap, dat jij, ver vóór ik het daglicht zag, één van de vele mannen was die in de periode van 1946 t/m 1949 richting Ned. Indië gestuurd werden? Ja, dat weet je nog. Heel goed, denk ik zelfs, want het waren gouden tijden voor je. Bleek achteraf. Onder de naam 7 december-divisie werd een heel bataljon soldaten op het troepenschip Groote Beer gezet en richting Priok West-Java gestuurd. Als  verlegen jongeman zag jij, na een boottocht van ruim 30 dagen, voor het eerst de Echte Wereld achter de dorpse horizon. Een wereld vol gevechten, slangen, malaria, en stoere- mannenpraat.  Jij hoefde – als geboren kakkebroek – gelukkig niet te vechten, maar mocht dat hele bataljon van eten voorzien. Koken voor 250 hongerige jonge mannen in een vochtig-warm klimaat, is geen kattepis. Maar je genoot ervan, want zonder jou stond heel het radarwerk stil. Voor het eerst in je leven had je een status.

Weet je nog hoeveel keer je me verteld hebt over je koelies? Dat zij voor jou met balen rijst sjouwden en halve runderkarkassen op hun schouders meezeulden? Twintig kippen slachtten omdat je ajam pedis wilde maken voor de jongens? Dat je voor ’t eerst kennismaakte met verse lomboks, ananassen, kokosnoten en het afschuwelijk ruikende goedje trassi?

En dat je op een dag per ongeluk de fles olie verwisselde door lysol? De jongens kwaad en jij tot 11 uur ’s avonds een nieuwe maaltijd aan het bereiden was?

Ik herinner me nog dat ik mijn eerste bordje nasi voorgezet kreeg. Niet te scherp, met veel groenten en zachtzure atjar van komkommer. En dat je me liet proeven van pure kokosmelk. Hoe ik toekeek terwijl jij diagonale lijnen in de ananas sneed om zo alle pitjes eruit te kunnen verwijderen.  Me waarschuwde voor de lomboks, niet aan zitten met de kleine vingertjes en zeker niet in je ogen wrijven!

Je liefde voor eten, liefst met een zekere overvloed, is altijd gebleven. Wat zou ik graag nog eens voor je koken om je daarna, net zoals jij altijd deed als je voor ons had gekookt, aan tafel te kunnen roepen met de woorden Makan! En dat je mij dan zou bedanken voor al dat lekkers, door  met gevouwen handen en gebogen hoofd “ terima kassie banjak” te prevelen. De woorden, de beelden, het eten, je hebt ze meegebracht en aan me doorgegeven.

Dà-àg lieve pa, ik zwaai maar weer eens naar je. Naar je plekje waar er altijd gelachen wordt. En overvloedig gegeten. Met gouden lepeltjes. Het is je zo gegund, maar ik mis je soms zo vreselijk.

Zalmkedgeree

Tradities zijn er om in stand te houden. Zo ook met dit recept. In de loop der jaren heb ik misschien wel tientallen recepten voor kedgeree voorbij zien komen, maar ik houd angstvallig vast aan mijn beduimelde oude schriftje, waarin ik  30 jaar lang allerlei authentieke recepten verzameld heb. De meeste zijn afkomstig van mensen om me heen, al dan niet van buitenlandse afkomst. De werkelijke oorsprong ken ik vaak niet meer; wel dat deze gerechten veelvuldig gemaakt zijn en altijd meer dan goed bevonden werden. Deze kedgeree heeft een onvervalst Indiaas tintje door alle specerijen.

Wel moet ik erbij opmerken dat dit een vrij droge variant van kedgeree is. Wanneer je  de rijst bij de zalm gedaan hebt, zul je zien dat er weinig vocht meer over is. Zelf doe ik er dan, telkens wanneer het nodig is, een klein scheutje water is. Pas op, want het is ook weer niet de bedoeling dat dit een soort van waterzooi wordt!

Zalmkedgeree (2 pers.)

Ingrediënten
350 gr. zalmfilet
2 kruidnagels
½ kaneelstokje
2 gekneusde kardemompeulen
½ theel. chilivlokken
½ theel. garam masala
stukje verse gember geraspt
125 gr. rijst
½ ui
1 teen knoflook
10 gr. fijngehakte amandelen
sap ½ citroen
12 gr. rozijnen (of zoveel je lekker vindt)
peterselie
zout

Bereidingswijze
Snijd de zalm in blokjes.
Roerbak kruidnagels, kaneel en kardemom.
Voeg de rijst toe en blijf 1 minuut roeren.
Voeg water toe en laat de rijst op de laagste stand gaarkoken.
Fruit in een andere pan de ui, knoflook en gember.
Voeg de garam masala, chilipeper en amandelen toe en smoor nog 1 minuut.
Doe de zalm erbij. Voeg zout toe en het citroensap.
Stoof dit 5 minuten.
Haal daarna de kruiden uit de rijst en meng het door de zalm met de rozijnen.
Stoof dit in zijn geheel tot de zalm gaar is (circa 10 -15 minuutjes op laag vuur).
Garneren met (optioneel) hardgekookt geprakt ei en peterselie.